مجتبى ملكى اصفهانى
14
فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )
وجوب احتياط ، فعلى بودن تكليف شرط است . ولى اگر ابتلا شرط فعليت تكليف نباشد ، بايد از لباس حاضر نيز اجتناب نمود « 1 » . ظاهرا اولين كسى كه ابتلا و عدم ابتلا را به عنوان شرط تنجّز تكليف بيان نموده است ، مرحوم شيخ انصارى قدّس سرّه بوده و قبل از ايشان كسى متعرض اين شرط نشده است « 2 » . اثبات و ثبوت - در هر چيز از سه جهت بحث مىشود : 1 - امكان و امتناع ذاتى . 2 - امكان و امتناع وقوعى عقلى . 3 - وقوع و عدم وقوع در خارج . 1 - امكان و امتناع ذاتى : امكان ذاتى يعنى اينكه چيزى با نظر به ذات آن ، نه اقتضاى وجود داشته باشد ، و نه اقتضاى عدم ؛ به عبارت ديگر : نه موجود بودن خود به خود برايش ضرورى است و نه معدوم بودن . همهى ماهيات از اين قبيلاند . امتناع ذاتى يعنى اينكه وجود ذاتا براى چيزى محال باشد ؛ به عبارت ديگر : عدم براى آن ضرورى باشد مانند شريك خداوند و اجتماع دو نقيض .
--> ( 1 ) با استفاده از منابع زير : « الرسائل ، ص 251 ، التنبيه الثالث ؛ الكفاية ، ج 2 ، ص 218 ؛ نهاية الافكار ، ج 3 ، ص 338 ، الامر السادس ؛ اصطلاحات الاصول ، ص 12 ؛ علم اصول الفقه ، ص 259 . ( 2 ) اوثق الوسائل ، ص 336 .